Blog

Thế hệ kế cận: Quyền lợi gắn liền với trách nhiệm

(NDH) Kinh tế tư nhân gắn liền có sự có và kế thừa. Luôn có các thách thức trong quá trình chuyển giao giữa thế hệ sáng lập công ty, các người bắt đầu từ con số 0 và thế hệ kế thừa, các người được hưởng lợi khi thành quả đã có sẵn.

Tại Nhật Bản, 1 khảo sát cho thấy từ năm 2007 đến 2016, số lượng công ty tuyên bố tự đóng cửa tăng 40% (gần 30.000 trong năm 2016), trong đó 33% cho biết lý do là họ không tìm được người kế nghiệp. Theo 1 khảo sát của Nomura, tới năm 2040, mỗi năm sẽ có dao động 40.000 công ty lâu đời của Nhật phải chật vật tìm người lãnh đạo mới. Và điều đáng nói là số đông các công ty này thuộc loại “có lợi nhuận” hoặc “lợi nhuận cao”.

Già hóa dân số là vấn đề Nhật Bản đang gặp phải, rất nhiều ông chủ công ty đã không tìm được đội ngũ lãnh đạo kế cận. Trong khi giới trẻ – các người thừa kế – lại không muốn tiếp quản sự nghiệp kinh doanh của gia đình.

Trong khi đó, ở Diễn đàn kinh tế địa cầu 2018 vừa được tổ chức ở Hà Nội, Syed Saddiq Abdul Rahman là thành viên Chính phủ trẻ nhất tham dự. Syed sinh năm 1992 và nhậm chức bộ trưởng Bộ Thanh niên và thể thao, thành viên Quốc hội của Malaisia trong năm nay, khi Syed tròn 26 tuổi. Syed cũng được coi là trợ thủ đắc lực của Thủ tướng Mahathir Mohamad và đóng vai trò quan trọng trong chiến lược trẻ hoá Chính phủ.

"Tre già măng mọc", để 1 tổ chức phát triển trường tồn cần phải có sự dự trù năng lực lãnh đạo cho đội ngũ kế thừa. Và do đó, ngày doanh nhân Việt Nam 13/10 năm nay báo NDH tuyển lựa chủ đề "Thế hệ thứ hai", để tôn vinh các đóng góp của các doanh nhân cho sự phát triển của đất nước và tìm hiểu sâu hơn về đội ngũ kế thừa ở các công ty.

Chính sách Đổi mới, 1 chương trình cải cách toàn diện về kinh tế và nhiều khía cạnh khác của cuộc sống xã hội do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng đã chính thức được thực hiện năm 1986. Nhiều trụ cột xương sống của Quốc gia ra đời GĐ thập niên 1990. Năm 2000, Luật công ty ra đời thúc đẩy quá trình cổ phần hoá công ty nhà nước, bắt đầu quá trình tăng trưởng mạnh mẽ của kinh tế tư nhân, thúc đẩy GDP liên tục ở mức cao trên 7%/năm.

Nhìn lại lịch sử để cho thấy, các lớp lãnh đạo của thời kỳ cũ, các người đã góp phần xây dựng nên các công ty lớn của Việt Nam sau 30 năm Đổi mới đã đến tuổi nghỉ hưu. Không giống như các công ty Nhà nước, khi 1 lãnh đạo về hưu sẽ có 1 người được chỉ định "ngồi ghế nóng". Kinh tế tư nhân gắn liền có sự có và kế thừa. Luôn có các thách thức trong quá trình chuyển giao giữa thế hệ sáng lập công ty, các người bắt đầu từ con số 0 và thế hệ kế thừa, các người được hưởng lợi khi thành quả đã có sẵn.

Cần tách bạch hai khái niệm "có" và "quản lý"

Điểm lại các công ty tầm cỡ trên phân khúc, nhắc đến Vinamilk là nhắc đến Tổng giám đốc Mai Kiều Liên, nhắc đến Hoà Phát là ông Trần Đình Long, nhắc đến REE là nghĩ đến bà Nguyễn Thị Mai Thanh, hay SSI đã gắn liền có tên tuổi của ông Nguyễn Duy Hưng. Mộtthuyền trưởng chèo lái con thuyền từ khi còn là thuyền thúng bơi ở ao làng đến khi trở thành chiến hạm ở biển lớn, mọi hình ảnh của con thuyền đều gắn có tính cách và tầm nhìn của người đứng đầu.

Khi được hỏi về sự kế thừa ở công ty, ông Nguyễn Duy Hưng, chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc CTCP Chứng khoán Sài Gòn cho rằng, không thể tuyển lựa lãnh đạo bằng 1 vị trí sắp đặt sẵn mà đó phải là 1 sự tuyển lựa tự nhiên. Ông Hưng quan niệm 1 gia đình hạnh phúc thì bố mẹ chỉ nên là 1 phần cuộc sống của con cái."Bố có sự nghiệp của bố, con có sự nghiệp của con”. Mọi sự gượng ép đều không có lại kết quả tối ưu. Thế hệ sau này đa phần được đào tạo bài bản ở nước ngoài và có rất nhiều lợi thế hơn so có các người khác, nhưng không nhất thiết người tiếp quản công ty phải là lớp con cháu.

Cần phải tách bạch hai khái niệm "có" và "quản lý". Khái niệm có là không thể cách tân, nhưng việc tuyển lựa lãnh đạo theo ông Hưng phải tìm được người giỏi nhất, có đạo đức, có tầm nhìn phù hợp có sự phát triển của công ty, và quan trọng nhất phải có đam mê sẵn sàng nhận trách nhiệm đưa công ty phát triển. Với 1 tư duy rất mở, ông Hưng cho rằng việc "quy hoạch" đặt con cái ngồi vào ghế nóng là câu chuyện của rất xưa, nó giới hạn sự tuyển lựa các người hoàn hảo hơn và bởi thế công ty rất khó phát triển ở tầm quy mô lớn.



Ông Nguyễn Duy Hưng – Chủ tịch HĐQT kiêm TGĐ SSI

Hay như ở Hoà Phát, con trai của Chủ tịch tập đoàn Trần Đình Long, thuộc thế hệ 9x, sau khi tốt nghiệp đại học về thực tập ở 1 công ty Tôn của Hoà Phát và hiện đang làm việc ở Hoà Phát Dung Quất. Ông Trần Đình Long hiếm khi chia sẻ về con cái trên truyền thông và bản thân ông cũng không cân nhắc để con mình có 1 vị trí cao trong tập đoàn khi tuổi đời còn rất trẻ. “Không thể để chín ép” là cách tỷ phú thép áp dụng có con trai mình ở Hòa Phát. Ông Long yêu cầu cậu con trai phải tuân thủ mọi nội quy của cơ quan, đi làm đúng giờ giấc, buổi trưa ăn cơm ở văn phòng và hoàn toàn không có 1 cơ chế đặc trưng nào cho “thái tử”.

25 năm trước khi 4 người khách hàng học Kinh tế Quốc dân bắt tay vào xây dựng các viên gạch đầu tiên của Tập đoàn thép, cái tên Hòa Phát được tuyển lựa có hàm ý hòa hợp cùng phát triển, phải hài hòa toàn bộ từ lãnh đạo, cán bộ công nhân viên, đối tác và các đại lý phân phối. Điều này nghĩa là ngay từ đầu thành lập, công ty thép lớn nhất Việt Nam này không phát triển theo xu hướng công ty gia đình. Mặc dù gia đình ông Long đang có gần 32,5% vốn công ty (bao gồm có của vợ), thế hệ thứ hai của Hòa Phát lại là các Phó giám đốc, giám đốc ở các công ty con được đào tạo bài bản và gắn bó có công ty hơn chục năm nay. Còn có con trai ông Long, nếu đủ độ chín, thì đó sẽ là thế hệ thứ ba của Hòa Phát.



Ông Trần Đình Long – Chủ tịch Tập đoàn Hoà Phát

Nhìn lại sự thành công của các tập đoàn gia đình đa quốc gia trên địa cầu như Samsung, Lotte, các các chọn lọc sống còn của công ty bị thắt nút cổ chai ở các người đứng đầu. Như trường hợp của Phó chủ tịch tập đoàn Samsung Lee Jay-yong, người được mệnh danh là "Thái tử Samsung", Tập đoàn đóng góp 1/5 tổng sản phẩm quốc nội của Hàn Quốc khi bị bắt giam vào tháng 2.2017 có các cáo buộc hối lộ, tham ô và khai man vẫn được phép gặp các lãnh đạo Samsung hàng ngày ở nhà giam để bàn công việc.

Trong khi đó, tỷ phú giàu nhất Trung Quốc Jack Ma mới đây tuyên bố sẽ chuyển giao chức Chủ tịch Alibaba cho Daniel Zhang, CEO GĐ này từ tháng 9/2019 chứ không phải cho con trai của ông. Trong thư gửi các cổ đông và khách hàng Alibaba, Jack Ma cho biết việc chuyển giao “cho thấy Alibaba đã tiến lên 1 nấc thang mới về quản trị công ty, từ 1 công ty dựa vào các cá nhân thành 1 công ty được xây dựng trên hệ thống tổ chức hoàn hảo và văn hóa phát triển nhân tài”. Jack Ma hiện đang có số tài sản trị giá 40 tỷ USD và ông mong muốn dành thời gian nhiều hơn cho giáo dục.

Xung đột trong quá trình chuyển giao

12% là con số công ty trên địa cầu có thể kế thừa đến thế hệ thứ ba về mặt quản trị, theo khảo sát của PWC. Tại Việt Nam, con số này có lẽ còn ít hơn. Theo ông Phạm Đình Đoàn, Chủ tịch tập đoàn Phú Thái, Chủ tịch Hội đồng doanh nhân và gia đình Việt Nam, vẫn có nhiều thách thức trong quá trình chuyển giao giữa các thế hệ ở các công ty gia đình.

Theo ông Đoàn, thế hệ doanh nhân đầu tiên thành công đa số nhờ bí kíp tự đúc rút trong quá trình kinh doanh, nhờ khai thác mối quan hệ cũng như thời cơ kinh doanh rộng mở của nền kinh tế. Khi DN ở quy mô nhỏ và vừa, các doanh nhân này có thể đảm đương khá tốt, song khi quy mô tăng lên, tầm vận hành rộng hơn, khả năng bao quát giảm đi. Nhưng lúc này sự có mặt của quan điểm kinh doanh tân tiến, được học hành bài bản từ nước ngoài của thế hệ kế tiếp lại khó bắt kịp ngay vào phân khúc Việt Nam vẫn đang trong quá trình tiệm cận có thông lệ quốc tế. Hậu quả là ngay trong gia đình, các thế hệ không tìm được tiếng nói chung.

Thế hệ kế tiếp có nhiều điều kiện thuận lợi về nền móng vốn, bí kíp, phân khúc và thông tin, kiến thức, nhưng thiếu chỉ số vượt khó và có thể thiếu cả ý chí, tính quyết liệt, thậm chí cả các nguy cơ có tính sống còn, nên rất dễ thỏa mãn, dễ làm khó bỏ. Tuy nhiên, họ có sự tự tin, được sở hữu kiến thức đầy đủ, tiếp thu tri thức tiên tiến, được sự trợ giúp bởi các nhân tố nền móng lại phải chịu sức ép từ tranh giành mới, rộng lớn hơn, tinh vi hơn để buộc phải vươn lên, họ sẽ thành công nếu có kế hoạch chuyển giao chi tiết, cụ thể từng bước rõ ràng.

Thực tế GĐ này ở 1 số công ty lớn ở Việt Nam chưa nhìn thấy bóng dáng của đội ngũ kế thừa như Hoàng Anh Gia Lai, hay BIDV (ghế Chủ tịch HĐQT bỏ trống rất lâu kể từ khi ông Bắc Hà về hưu)…

Thế hệ kế thừa: Quyền lợi gắn liền có trách nhiệm

Những người yêu bóng đá Việt Nam sẽ không thể quên được cơn mưa tuyết ở Thường Châu Trung Quốc, cả nước đã vỡ oà khi Quang Hải thực hiện cú sút phạt cầu vồng trong tuyết trắng. Dưới thời tiết khắc nghiệt, hình ảnh Văn Thanh, Xuân Trường cào tuyết cho khách hàng sút phạt đã gây xúc động trong lòng người hâm mộ. U23 Việt Nam đã tạo nên kỳ tích ở giải U23 Châu Á, và được chào đón như các người anh hùng khi trở về quê nhà. 7 tháng sau, đội tuyển tiếp tục gây tiếng vang trên toàn châu Á khi đánh bại các đối thủ mạnh như Nhật Bản, Syria, và chỉ chịu dừng lại trước Hàn Quốc ở bán kết. Nhưng để có kết quả này, các cầu thủ đã được tôi luyện ở các Trung tâm đào tạo bóng đá trẻ từ rất sớm. Câu chuyện của U23 Việt Nam chứng minh rằng, không 1 điều gì là sẵn có. Phải có sự đầu tư, nuôi dưỡng thế hệ trẻ từ rất sớm mới có thể gặt được thành quả ở thời điểm chín muồi.

Trong cuốn sách về Chuyện nhà Dr Thanh, con gái của ông Trần Quý Thanh, Trần Uyên Phương, người được chọn làm người kế nghiệp của công ty nước giải khát chiếm thị phần thứ hai cả nước, cô gái tỷ USD của Việt Nam đã viết: “Cảm ơn ba đã cho con luôn được chơi hết mình, hiểu thế nào là đúng nghĩa cuộc chơi lớn, thế nào là sống cuộc sống vì 1 điều gì đó chứ không phải vì có thật nhiều tiền và giữ tiền để ăn dần”. Là người được chọn kế thừa, Uyên Phương hiểu rằng nếu chưa đủ năng lực để quản lý số tiền khổng lồ, thì việc có nó tức là có họa vào thân. Hiện ở, Uyên Phương đang giữ chức Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Tân Hiệp Phát và giám đốc nhà máy Numberone Chu Lai, trong khi cô em gái Trần Ngọc Bích phụ trách nhân sự và tài chính.

Khi thực hiện chuỗi đề tài về thế hệ thứ hai, chúng tôi đã tiếp xúc có Đào Hữu Duy Anh, Phó Tổng giám đốc CTCP Hóa chất Đức Giang, người được chọn làm Tổng giám đốc của DGC trong vài năm tới. Đi du học ở Anh, đeo đồng hồ tiền tỷ, nhưng khi bắt đầu tiếp xúc có công ty, Duy Anh vẫn phải xúc than, xúc appatit vào máy sàng. Hóa chất là 1 ngành độc hại, nhà máy ở Lào Cai, cách Hà Nội 400km, trước đây đi phải mất 8-9 tiếng.Nhưng Duy Anh vẫn chọn con đường về kế nghiệp gia đình. Điều quan trọng nhất là bản thân các người trẻ có niềm đam mê có công việc gia đình và được trao thời cơ để thử sức.

Để kết lại chùm bài về thế hệ thứ hai, chúng tôi trích lời Nguyễn Trung Tín, Tổng giám đốc Tập đoàn Trung Thủy khi trả lời Forbes Việt Nam về việc kế thừa: "Làm ơn cho phép người kế thừa thử thách chính mình có các sai lầm và để họ được bảo vệ các sai lầm đó trước HĐQT, đồng thời cũng cho họ thời cơ sửa sai". Theo ông Tín, khi thế hệ đi trước đã chuyển giao thì cho thế hệ kế thừa được quyền thử thách chính mình có các sai lầm và tự họ bảo vệ quan điểm của mình trước tổ chức, khi đó họ hoàn toàn có thể tiếp nhận được sự chuyển giao và phát triển công ty lên tầm cao mới.

"The one who wants to wears the crown, bear the crown" (tạm dịch: Những người muốn đội vương miện thì hãy lường trước sức nặng của nó).

Các khách hàng đang xem chuyên mục blog dackhukinhtebacvanphong.info của dackhukinhtebacvanphong.info

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Close