Blog

Tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước: Chậm thay đổi cả lượng và chất

Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Văn Hiếu thừa nhận, quá trình tái cơ cấu công ty Nhà nước vẫn chưa đạt được như mong muốn.

Trong bối cảnh hội nhập mạnh mẽ cùng có các hạn chế trong tăng trưởng đã đặt ra yêu cầu cấp bách về xem xét lại cơ cấu và thể chế của nền kinh tế để thiết lập động lực mới; trong đó, khu vực công ty Nhà nước là 1 trong ba động lực quan trọng, chờ mong sẽ tạo đột phá cho tăng trưởng.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Văn Hiếu thừa nhận, quá trình tái cơ cấu công ty Nhà nước vẫn chưa đạt được như mong muốn, độc đáo là hiệu quả vận hành của công ty Nhà nước so có công ty thuộc các thành phần kinh tế khác.

Chậm chuyển biến

Với sự ra đời của Quyết định số 929/QĐ-TTg ngày 17/7/2012 và nay là Quyết định số 707/QĐ-TTg ngày 25/5/2017 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án “Cơ cấu lại công ty Nhà nước, trọng tâm là Tập đoàn kinh tế, Tổng công ty nhà nước GĐ 2016-2020” đã cho thấy quyết tâm cao của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trong việc thúc đẩy tiến trình đổi mới và nâng cao hiệu quả vận hành của công ty Nhà nước.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết, trong hơn 20 năm qua, số lượng công ty Nhà nước từ 12.000 đã giảm xuống còn gần 5.600 công ty vào năm 2001 và đến nay chỉ còn 500 công ty 100% vốn Nhà nước ở 11 ngành, lĩnh vực. Dự kiến đến năm 2020, cả nước chỉ còn hơn 100 công ty Nhà nước.

Tuy nhiên, ông Đặng Quyết Tiến, Cục trưởng Cục Tài chính công ty, Bộ Tài chính cho biết, tình hình cổ phần hóa công ty Nhà nước diễn ra vẫn còn chậm.

Chỉ tính riêng trong năm 2018, có 69 công ty được phê duyệt phương án cổ phần hóa; trong đó 48 công ty báo cáo tình hình thực hiện bán cổ phần lần đầu và 7/48 công ty không hoàn thành kế hoạch.

Trong 9 tháng năm 2018, có 10 công ty được cấp có thẩm quyền phê duyệt phương án cổ phần hóa; trong đó, đáng chú ý là Công ty trách nhiệm hữu hạn 1 thành viên Đầu tư xây dựng Vạn Tường (Quân khu 5) và Tổng công ty truyền hình cáp Việt Nam (VTVcab) đã báo cáo tình hình thực hiện bán cổ phần lần đầu. Tuy nhiên, VTVcab bán đấu giá không thành công.

Chỉ ra nguyên nhân, ông Tiến cho rằng, vận hành của công ty Nhà nước còn nhiều hạn chế như hiệu quả sản xuất kinh doanh thấp, chưa tương xứng có nguồn lực nhà nước. Cơ chế quản trị công ty Nhà nước chậm đổi mới, chưa phù hợp có chuẩn mực quốc tế. Tính công khai, minh bạch còn hạn chế, trách nhiệm của người quản lý chưa rõ ràng.“C

ơ chế xử lý trách nhiệm của người đứng đầu khi xảy ra sai phạm cũng như việc xử lý hành vi vi phạm về giám sát, đánh giá hiệu quả vận hành của công ty Nhà nước chưa đầy đủ, nghiêm túc,” ông Tiến cho biết.

Ông Tiến cũng chỉ rõ, 1 trong các điểm nghẽn trong cổ phần hóa công ty Nhà nước là việc sắp xếp đất đai khi cổ phần hóa. Nhiều công ty Nhà nước sau khi tách đất đai ra khỏi tài sản, vận hành sản xuất kinh doanh không còn gì. Sắp tới, khi công ty Nhà nước chuyển sang thuê đất hàng năm, ký hợp đồng thuê đất theo giá mới sẽ chênh lệch cao hơn thuê giá đất trước đây nộp ngân sách. Đây cũng là cuộc "cách mạng" trong cổ phần hóa.

Đại diện Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh Vốn Nhà nước (SCIC), Phó Tổng giám đốc Lê Song Lai cho rằng, việc thoái vốn gặp rào cản cản do pháp luật còn quy định chồng chéo ở nhiều văn bản thay vì ở 1 văn bản duy nhất, cho dù chỉ ở cấp Thông tư. Điều này làm cho việc tham chiếu, vận dụng, giải thích văn bản gặp không ít khó khăn. Lý do có thể nằm ở sự chồng chéo trong phân công công dụng, nhiệm vụ, quyền hạn của 1 số bộ, ngành có liên quan, như: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính (Cục Tài chính công ty và Ủy ban chứng khoán Nhà nước)… hoặc do các hạn chế về chuyên môn.

Cũng chỉ ra các nguyên nhân khiến công ty Nhà nước vận hành yếu kém, chậm cổ phần, Thứ trưởng Nguyễn Văn Hiếu cho rằng, nguyên nhân là do tâm lý của 1 bộ phận lãnh đạo công ty chậm chuyển biến, nặng về sự e ngại, né tránh trách nhiệm hoặc lo mất ích lợi nếu chuyển đổi mô hình công ty; các vướng mắc liên quan đến đất đai, định giá tài sản, sự thiếu đồng bộ về thể chế, quy định pháp luật, vướng mắc trong xử lý sắp xếp lao động, việc tuyên truyền chưa đạt hiệu quả.

Bên cạnh đó, năng lực quản trị công ty của 1 số lãnh đạo còn yếu kém, chậm cập nhật, nhất là trong đầu tư áp dụng công nghệ tân tiến, thiếu tinh thần cầu thị và chưa đáp ứng được sự cách tân cũng như thách thức trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 và hội nhập kinh tế quốc tế…

Giải pháp trọng tâm

Thời gian tới, việc cổ phần hóa, thoái vốn được xem là nhiệm vụ trọng tâm để tái cơ cấu công ty Nhà nước. Do đó, Thứ trưởng Nguyễn Văn Hiếu nhấn mạnh, các đơn vị cần đẩy mạnh tốc độ sắp xếp, nhất là cổ phần hóa công ty; tuân thủ các quy định pháp luật và đáp ứng yêu cầu, thông lệ quốc tế trong bước dự tính cổ phần hóa; có phương án khả thi, nhất là bảo đảm sự chính xác, minh bạch về thông tin, làm rõ vấn đề công nợ để hướng tới các nhà đầu tư giàu tiềm năng.

Nhiều ý kiến của các chuyên gia cho rằng, vấn đề đáng quan tâm nhất giai đoạn này của cổ phần hóa công ty Nhà nước chính là việc xác định giá trị của đất đai khiến thất thoát tài sản của Nhà nước.

Ông Lưu Bích Hồ, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược phát triển, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng, có nhiều trường hợp giá trị của đất đai không đưa vào ngân sách Nhà nước mà bị chia đi chỗ khác. Doanh nghiệp Nhà nước khi cổ phần hóa phải tính toán, sắp xếp lại đất đai phục vụ cho sản xuất kinh doanh, còn dôi dư thì chuyển lại cho địa phương quản lý theo đúng quy định. Vì vậy, việc xác định đúng giá trị và công khai minh bạch trong sắp xếp đất đai trước và trong thực hiện cổ phần hóa rất quan trọng. Nếu thực hiện được bởi thế, mới không gây thất thoát tài sản của Nhà nước như thời gian qua.

Theo ông Đặng Quyết Tiến, đối có công ty Nhà nước thuộc diện cổ phần hóa cần khẩn trương rà soát toàn bộ quỹ đất đang quản lý, sử dụng để lập phương án sử dụng đất đai theo quy định của pháp luật đất đai trình Ủy ban Nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có ý kiến về phương án và giá đất để cấp có thẩm quyền phê duyệt trước khi tổ chức xác định giá trị công ty cổ phần hóa.

Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế tổng hợp, Ban Kinh tế Trung ương, ông Hoàng Trường Giang cho rằng, cần tập trung xử lý dứt điểm các Tập đoàn kinh tế, Tổng công ty nhà nước, các dự án, công trình đầu tư của công ty Nhà nước kém hiệu quả, thua lỗ kéo dài; đồng thời cần có 1 khuôn khổ pháp lý đồng bộ để thực hiện xử lý các công ty, dự án thua lỗ, nhất là các dự án thua lỗ của ngành Công thương, các Tập đoàn, Tổng công ty thua lỗ, mất vốn.

Xuất phát từ thực tiễn và bí kíp của SCIC trong việc thoái vốn Nhà nước đạt hiệu quả cao, chắc chắn công khai, minh bạch, tối đa lợi ích nhà nước, SCIC đã đưa ra 1 số kiến nghị, giải pháp.

Theo đó, SCIC yêu cầu cơ quan công dụng xem xét bổ sung quy định về cơ chế hạ giá khởi điểm trong trường hợp các công ty đã thực hiện các phương thức bán theo trình tự đấu giá/chào bán tranh giành/thỏa thuận nhưng không thành công; đồng thời bổ sung quy định về việc được hạ giá khởi điểm thấp hơn mệnh giá trong trường hợp công ty sản xuất kinh doanh thua lỗ và đã thực hiện đấu giá công khai, nhưng không có người mua cao hơn hoặc bằng mệnh giá.

Bên cạnh đó, các cơ quan công dụng cần tiếp tục tách bạch quá trình bán vốn. Việc thu hồi nợ theo hướng là công việc thường xuyên cả trước, trong và sau khi bán cổ phần đối có các công ty.

Để quá trình cổ phần hóa công ty Nhà nước hiệu quả, ông Nguyễn Trần Minh Trí, Viện Kinh tế và Chính trị địa cầu cho rằng, quá trình đấu giá cần được thực hiện nghiêm túc, công khai, minh bạch và tranh giành lành mạnh trên cơ sở phải thông tin đầy đủ về diện tích đất, vị trí, giá thuê và thời hạn thuê, phương thức thanh toán tiền thuê đất; kiên quyết xử lý nghiêm khắc hiện tượng “quân xanh, quân đỏ,” dùng thủ thuật, kỹ thuật để gạt người khác ra, dìm giá và chi phối kết quả đấu giá khi cổ phần hóa công ty Nhà nước…/.

Các khách hàng đang xem chuyên mục blog dackhukinhtebacvanphong.info của dackhukinhtebacvanphong.info

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Close