Blog

Làm thế nào chuyển giao thành công một doanh nghiệp gia đình?

Tin tưởng, khích lệ thế hệ thứ 2 có hoài bão lớn, tầm nhìn xa; bồi đắp cho họ ý chí kiên cường, dám đồng ý gặp khó và trao cho họ 1 số trải nghiệm từng bước… có thể là chìa khóa chuyển giao công ty thành công.

Trong mọi nền kinh tế, công ty gia đình nói riêng và công ty tư nhân nói chung đóng vai trò quan trọng. Ngay ở Việt Nam, các công ty thành đạt nhất trong các năm qua đều là các công ty tư nhân, công ty gia đình, nhờ có xu hướng nổi bật so có loại hình công ty khác về doanh số, lợi nhuận và các chỉ tiêu tăng trưởng khác. Điều này giúp hình thành nên các tập đoàn kinh tế tư nhân dẫn đầu trên nhiều lĩnh vực và có đóng góp quan trọng vào GDP của toàn nền kinh tế.

Thống kê cho thấy 100 công ty gia đình lớn nhất Việt Nam đã đóng góp dao động 1/4 GDP của cả nước. Các công ty này biểu hiện vai trò tiên phong trong đẩy mạnh sự bình phục kinh tế sau khủng hoảng, thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp. Tuy nhiên, nếu nói quá trình quản trị công ty chuyên nghiệp qua 4 GĐ: Nhận biết – Thấu hiểu – Thay đổi – Văn hóa thì phần đông các nhận định đều cho rằng, đa số công ty gia đình Việt Nam mới ở GĐ nhận biết ban đầu, trong khi các nước trong khu vực như Thái Lan đã ở mức xây dựng văn hóa quản trị.

Trên 90% công ty tư nhân Việt Nam nói chung và công ty gia đình nói riêng là các công ty nhỏ và vừa nhưng thiếu tính liên kết hợp tác, mạnh ai nấy làm, rời rạc như sỏi đá vô tình vậy. Các công ty thiếu tầm nhìn xa, 1 tầm nhìn toàn cầu trong bối cảnh hội nhập, cùng có cách tư duy có nặng tính “tiểu nông” và cách quản trị theo cảm tính, thói quen và quản lý dễ dàng đã trở thành chiếc áo chật hẹp cho sự phát triển.

Bên cạnh đó cũng phải nói rằng vai trò “bà đỡ” của Nhà nước cho phát triển các công ty tư nhân nói chung và công ty gia đình nói riêng chưa được quan tâm thích đáng. Hơn 30 năm đổi mới đã qua nhưng cho tới gần đây, vai trò của công ty tư nhân mới được xác định là động lực quan trọng, từ đó chi phối tới các cơ chế, chính sách, sự phân chia tiếp cận các nguồn lực xã hội… Chưa nói đến từ việc xác định, tới hành động còn cả 1 dao động cách.

Điểm yếu của mô hình công ty gia đình GĐ này lại chính là “tính gia đình”, bởi vậy muốn phát triển, nó phải được nâng lên thành “gia đình đại chúng”. Các gia đình chủ công ty cần 1 sốh tân tư duy, hội nhập toàn cầu thay vì duy trì tư duy làng xã, mạnh dạn tự tin để có tầm nhìn, có khát vọng toàn cầu.

Ông Phạm Đình Đoàn hiện là Chủ tịch Tập đoàn Phú Thái, Chủ tịch Hội đồng Doanh nhân Gia đình Việt Nam.

Các tập đoàn thành công thường có xu hướng phát triển trở thành công ty đại chúng có các thành viên trong gia đình có cổ phần thay vì nắm quyền quản lý. Các tầng lớp lãnh đạo mới sẽ gắng sức đem vào văn hóa công ty các giá trị và tập quán tân tiến.

Lợi thế của các công ty gia đình Việt Nam là sự gắn bó tình cảm tin cậy, nhưng cũng đặt ra thách thức về việc cân bằng giữa mối quan hệ này có các nguyên tắc quản trị công ty chuyên nghiệp. Vì vậy, làm sao xử lý được mối quan hệ gia đình, họ hàng có các nguyên tắc quản trị công ty minh bạch, là thách thức lớn đặt ra.

Xu hướng chuyển đổi sang mô hình cổ phần, có việc có các đối tác bên ngoài cùng chia sẻ có và điều hành, sẽ là thời cơ cho công ty áp dụng các thông lệ quản trị và quản lý tiên tiến, chắc chắn sự phát triển bền vững. Sự chuyển đổi này là tất yếu và theo quá trình phát triển để đáp ứng các 1 sốh tân bên ngoài và bên trong công ty xuất phát từ kỳ vọng đầu tư, tầm nhìn, chiến lược cho đến mô hình tổ chức, hoàn thiện các công dụng quản lý, quản trị và các quy trình vận hành, là 1 hướng đi cần được nắm bắt.

Doanh nghiệp gia đình cũng cần xem trọng vấn đề pháp lý, tránh tình trạng công tycủa mình làm chủ, điều hành nhưng có khi lại nhờ cô dì, chú bác đứng tên. Khi phát sinh tranh chấp, bất đồng hay người chủ công ty bị chết đột ngột có thể bị mất toàn bộ tài sản, bởi trên pháp lý, DN đã đứng tên người khác.

Cần coi trọng nhân tố văn hoá ứng xử để tách bạch được môi trường công ty và gia đình. Xây dựng quy tắc ứng xử, từ đó phân định rõ ở nhà và ở công ty, thiết lập mục tiêu chung để ai cũng có bức tranh toàn cảnh và xác định rõ vai trò trong đó, thiết lập cơ chế và xây dựng cơ cấu tổ chức 1 cách rõ ràng, minh bạch.

Việc kế nhiệm, duy trì và phát triển công ty qua nhiều thế hệ là mong muốn của các công ty gia đình. Theo khảo sát của PwC, ở các nền kinh tế phát triển trên địa cầu hiện có 12% công ty có thể kế thừa đến thế hệ thứ 3 về mặt quản trị. Thế hệ con em sinh ra trong gia đình doanh nhân có nhiều lợi thế bởi từ khi nằm trong bụng mẹ đã được tiếp cận có kinh doanh. Song dù định hướng cho con cái từ rất sớm thông qua nghề nghiệp và đào tạo ở các nền giáo dục tiên tiến, nhưng đa số các công ty Việt Nam đều gặp khó khăn trong quá trình chuyển giao cho thế hệ thứ hai. Thách thức này sẽ lớn hơn trong bối cảnh Việt Nam hội nhập và tranh đua khốc liệt. Quá trình chuyển giao giữa các thế hệ có thể gây ra mâu thuẫn khiến cho mối quan hệ gia đình lẫn vận hành công ty bị ảnh hưởng.

Về cách thức thế hệ kế thừa dự định tiếp quản, theo kết quả khảo sát chung của PwC, 60% “người kế thừa” lạc quan cho rằng họ sẽ điều hành công ty trong tương lai. Phần lớn họ bắt đầu từ các vị trí thấp và thăng tiến dần lên các cao cấp hơn. Hơn 90% đang nắm giữ hoặc kỳ vọng sẽ nắm giữ 1 vai trò quản trị hoặc giám sát trong công ty, 80% cho biết GĐ này họ đang tham dự các buổi họp HĐQT; 50% người tham dự khảo sát nắm giữ cổ phần và 70% đã làm việc ở bên ngoài trước khi tham dự vào công ty gia đình.

Kết quả khảo sát cũng cho thấy phần đông lãnh đạo hiện này muốn cải tiến công ty và có trách nhiệm chuyển giao 1 công ty vững chắc cho các thế hệ kế tiếp.

Để chuyển giao thành công, các công ty gia đình cần có kế hoạch kế nhiệm rõ ràng và chi tiết nhất có thể về công dụng, nhiệm vụ của từng bên liên quan, cũng như thời gian thực hiện. Kế hoạch này cần được triển khai càng sớm càng tốt trước khi chính thức chuyển giao quyền lực để cho người kế nhiệm có thể tích lũy được đầy đủ kỹ năng và bí kíp cần thiết để đảm nhiệm các vị trí điều hành.

Ví dụ, thế hệ đương nhiệm có thể tạo điều kiện cho con cháu thử sức có nhiều vị trí khác nhau ở trong hoặc ngoài công ty, hay cho phép họ cùng dự các buổi họp của HĐQT hay các hội thảo, sự kiện mà công ty tham dự. Từ đó, thế hệ kế nhiệm có thể hiểu hơn về các vấn đề của công ty cũng như mở rộng mạng lưới quan hệ của mình.

Kế hoạch nên bắt đầu từ kế hoạch phát triển sự nghiệp chi tiết, đào tạo qua trải nghiệm thực ở để thế hệ kế thừa có thể tích lũy bí kíp và kỹ năng phong phú. Cũng cần để các kỳ vọng không trở thành gánh nặng cho các thế hệ kế cận, thế hệ đương nhiệm. Cần biến việc chuyển giao quyền lực thành thời cơ và tạo điều kiện cho thế hệ kế cận được tự do chọn lọc tương lai của bản thân.

Đối có Tập đoàn Phú Thái, chúng đã dự định cho kế hoạch này từ rất sớm và dần từng bước. Trong số 13 con cháu, 5 người đang được đầu tư đi học ở nước ngoài. Toàn bộ kế hoạch đào tạo, định hướng nghề nghiệp của các thành viên trong gia đình này đã được cân nhắc, phân tích và lên kế hoạch cụ thể từ nhiều năm trước.

Tuy nhiên, quan điểm của tôi là mọi người đều phải bình đẳng trước sự phát triển của công ty và gia đình ở đây là “gia đình đại chúng”. Chúng tôi không muốn Phú Thái hay các công ty nào đó chỉ là của riêng mình, mà phải trở thành sự nghiệp của gia đình, dòng tộc và lớn hơn, trở thành công ty của dân tộc. Do vậy, cá nhân tôi cũng như tập đoàn đã tham dự Hội đồng doanh nhân và gia đình (VEFC) – 1 hiệp hội trực thuộc VCCI.

VEFC có nhiệm vụ liên kết các gia đình doanh nhân tiêu biểu và uy tín ở Việt Nam. Không chỉ để bảo vệ nhau, hợp tác có nhau… mà quan trọng hơn, VEFC còn mong muốn xây dựng truyền thống kinh doanh bên cạnh truyền thống yêu nước, xây dựng kinh doanh bền vững, tạo dựng hạnh phúc gia đình và giáo dục cho thế hệ tương lai.

Để có thể đổi mới thành công theo 1 cách thức chuyên nghiệp để phát triển luôn là thách thức đối có các công ty của Việt Nam và châu Á.

Mâu thuẫn luôn tồn ở và 1 trong các gặp khó lớn nhất của công ty gia đình chính là việc khó có thể rạch ròi giữa lý trí và tình cảm. Mô hình này có lợi thế đó là tính gắn kết cao, tiết giảm chi phí, nhưng đứng trước hội nhập kinh tế quốc tế mà nhất là cuộc Cách mạng 4.0 đang phát triển như vũ bão, các gì được cho là lợi thế nêu trên có thể lại trở thành rào cản bởi kết cấu của công ty gia đình làm cho khó chuyên nghiệp hóa, khó đưa người ngoài vào. Điều này cũng đồng nghĩa có việc, không thể thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, khó tái cấu trúc hay 1 sốh tân mô hình công nghệ.

Thế hệ doanh nhân đầu tiên thành công đa số nhờ bí kíp tự đúc rút trong quá trình kinh doanh, nhờ khai thác mối quan hệ cũng như thời cơ kinh doanh rộng mở của nền kinh tế. Khi công ty ở quy mô nhỏ và vừa, các doanh nhân này có thể đảm đương khá tốt, song khi quy mô tăng lên, tầm vận hành rộng hơn, khả năng bao quát giảm đi. Lúc này sự có mặt của quan điểm kinh doanh tân tiến, được học hành bài bản từ nước ngoài của thế hệ kế tiếp lại khó bắt kịp ngay vào phân khúc Việt Nam – vốn vẫn đang trong quá trình tiệm cận có thông lệ quốc tế. Hậu quả là ngay trong gia đình, các thế hệ không tìm được tiếng nói chung.

Thế hệ kế tiếp có nhiều điều kiện thuận lợi về nền móng vốn, bí kíp, phân khúc và thông tin, kiến thức, nhưng thiếu chỉ số vượt khó và có thể thiếu cả ý chí, tính quyết liệt, thậm chí cả các nguy cơ có tính sống còn, nên rất dễ thỏa mãn, dễ làm khó bỏ. Tuy nhiên, họ có sự tự tin, được sở hữu kiến thức đầy đủ, tiếp thu tri thức tiên tiến, được sự trợ giúp bởi các nhân tố nền móng lại phải chịu sức ép từ tranh đua mới, rộng lớn hơn, tinh vi hơn để buộc phải vươn lên, nên tôi vẫn tin tưởng họ sẽ thành công nếu có kế hoạch chuyển giao chi tiết, cụ thể từng bước rõ ràng.

Việc khích lệ họ có ước mơ hoài bão lớn để có tầm nhìn xa, tới mức thôi thúc, cùng có việc bồi đắp cho họ ý chí kiên cường, dám đồng ý khó khăn và tin tưởng họ, trao cho họ các trải nghiệm từng bước trong quản trị công ty theo 1 kế hoạch. Tôi tin họ hoàn toàn có thể tiếp nhận được sự chuyển giao và phát triển được mô hình công ty .

Hãy tin vào thế hệ tương lai và thực hiện theo 1 kế hoạch đã được trao đổi và dự định kỹ lưỡng, chúng ta sẽ thành công.

Các KH đang xem chuyên mục blog dackhukinhtebacvanphong.info của dackhukinhtebacvanphong.info

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Close