Blog

Cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước: Ngăn chặn mọi sự thâu tóm giá rẻ

Quá trình cổ phần hóa vừa qua lộ nhiều “lỗ hổng” khiến vô số khu đất vàng, giá trị thương hiệu của 1 vài công ty Nhà nước bị thâu tóm có giá rẻ, gây ra thất thoát lớn cho nguồn lực Nhà nước.

Trong quá trình cổ phần hóa, việc xử lý đất đai và xác định giá trị công ty là công việc cực kỳ quan trọng, mất nhiều thời gian và chọn lọc đến sự thành công khi chuyển công ty nhà nước sang công ty cổ phần.

Quá trình cổ phần hóa thời gian qua đã bộc lộ nhiều “lỗ hổng” khiến cho hàng loạt khu đất vàng, giá trị thương hiệu của các công ty nhà nước bị thâu tóm có giá rẻ đã gây ra các thất thoát lớn cho nguồn lực nhà nước.

Câu chuyện cổ phần hóa Hãng Phim truyện Việt Nam, hay cảng Quy Nhơn thời gian qua là 1 điển hình cho việc mất giá vốn nhà nước.

Cụ thể, Hãng phim truyện Việt Nam đã chính thức về tay Tổng Công ty Vận tải thủy, có giá trị chỉ dao động 50 tỷ đồng. Trong khi, theo Quyết định 4126/QĐ-BVHTTDL ngày 26/11/2015 của Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch, tổng giá trị thực ở của Công ty Trách nhiệm hữu hạn 1 thành viên Hãng phim truyện Việt Nam ở thời điểm 30/09/2014 là hơn 91,7 tỷ đồng.

Từ đó, có 1 số ý kiến nghi ngờ về việc Công ty Trách nhiệm hữu hạn 1 thành viênHãng phim truyện Việt Nam đã được bán có giá thấp hơn giá thực ở, chưa bao gồm cả thương hiệu và hơn 1,4 ha đất do Hãng nắm quyền có.

Trong số đó, có khu đất vàng số 4 Thụy Khuê, ở ngõ 151 Hoàng Hoa Thám, quận Ba Đình và các trường quay ở vị trí đắc địa khác ở Thành phố Hồ Chí Minh không được tính vào giá trị công ty khi thực hiện cổ phần hóa.

Hay như quá trình thoái hết toàn bộ vốn nhà nước ở Cảng Quy Nhơn để mua bán cho nhà đầu tư chiến lược là Công ty cổ phần Đầu tư và Khoáng sản Hợp Thành đã khiến dư luận đặt ra câu hỏi liệu có lợi ích nhóm trong vấn đề này hay không khi xác định giá trị Cảng Quy Nhơn chỉ có 404 tỷ đồng?

Ngay cả khi Thanh tra Chính phủ đã có chọn lọc chính thức về các sai phạm trong quy trình xác định giá trị công ty, đất đai… của quá trình cổ phần hóa Hãng phim truyện Việt Nam, Cảng Quy Nhơn thì vẫn còn các bài học cần được rút ra trong quá trình cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước.

Cục trưởng Cục Tài chính công ty (Bộ Tài Chính) Đặng Quyết Tiến cho hay, vấn đề lớn nhất rút ra qua hai đề án cổ phần hóa trên là tính tuân thủ pháp luật.

Ở đây không chỉ là pháp luật về cổ phần hóa mà còn là pháp luật liên quan đến đất đai, xác định giá trị công ty và các quy định đặc thù của ngành như Cảng Quy Nhơn là quy định về cơ sở hạ tầng…

Tất cả các quy định đó nhằm chắc chắn xác định tính đúng, tính đủ, sát phân khúc về giá trị công ty.

Bên cạnh đó, khi xác định được giá trị công ty thì phải chắc chắn công khai minh bạch. Cần có sự thảo luận giữa các bên trong Ban chỉ đạo cổ phần hóa, để có sự phản biện, kiểm tra kiểm chứng giúp cho việc xác định đúng giá trị. Nếu cần thiết thì yêu cầu Kiểm toán Nhà nước kiểm toán lại việc này.

Tiến sỹ Nguyễn Ngọc Tuấn, Chủ tịch Hội đồng Thẩm định giá Việt Nam cho rằng, xác định giá trị công ty phải theo nguyên tắc tính đúng, tính đủ cả ba nhân tố: tài sản hiện có, lợi thế kinh doanh và khả năng sinh lợi.

Cổ phần hóa công ty nhà nước: Ngăn chặn mọi sự thâu tóm giá rẻ - Ảnh 1.

Một góc cảng Quy Nhơn. (Ảnh: Nguyên Linh/TTXVN)

Theo ông Đặng Quyết Tiến, trong quá trình cổ phần hóa, việc xác định giá trị công ty trước khi cổ phần là GĐ then chốt, làm tiền đề cho việc phê duyệt phương án cổ phần hóa về sau. Nhưng thời gian qua, việc xác định giá trị công ty cho thấy còn có nhiều bất cập, dẫn tới nguồn lực nhà nước ở các công ty này có thể sẽ bị cắt giảm.

Ông Đặng Quyết Tiến cũng thừa nhận, việc xác định giá trị, nhượng quyền sử dụng thương hiệu, góp vốn liên doanh, liên kết… bằng giá trị thương hiệu đối có các công ty thuộc mọi thành phần kinh tế ở Việt Nam vẫn còn là 1 dao động trống bỏ ngỏ.

Tuy nhiên, “việc xác định giá trị thương hiệu, tuy khó không phải là không làm được, đều có các phương pháp khác nhau để có thể tính đúng. Vấn đề ở đây là đạo đức hay chuẩn mực nghề nghiệp của cơ quan giải đáp.

Do đó, thời gian tới, Chính phủ đã quy định theo hướng phân khúc giải đáp cung cấp dịch vụ theo hợp đồng, không khống chế các chi phí định giá trong cổ phần hóa để chắc chắn chất lượng từ giải đáp. Theo đó, giải đáp được áp dụng nhiều phương pháp định giá công ty theo pháp luật giá; khuyến khích sự tham dự của giải đáp quốc tế,” ông Đặng Quyết Tiến cho biết.

Các văn bản pháp luật từ trước đến nay không quy định Bộ Tài chính đánh giá giá trị tài sản mà chủ có là bộ, ngành, Ủy ban Nhân dâncác tỉnh và công ty đề xuất thuê giải đáp xác định giá trị công ty.

Giá trị công ty do bộ, ngành và Ủy ban Nhân dântỉnh phê duyệt, còn công ty lớn do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Bộ Tài chính tham dự khi có yêu cầu của Thủ tướng, ông Đặng Quyết Tiến khẳng định.

Tổng Kiểm toán Nhà nước Hồ Đức Phớc cho biết, năm 2016, Kiểm toán Nhà nước xác định giá trị của 7 công ty, đã làm tăng vốn nhà nước lên trên 20.800 tỷ đồng. Năm 2017, Kiểm toán Nhà nước tiếp tục làm ở 6 công ty và cũng làm tăng vốn nhà nước lên trên 8.900 tỷ đồng. Như vậy có nghĩa là tính bình quân mỗi công ty này làm thất thoát trên 1.000 tỷ đồng, nếu không kiểm toán lại. Nếu việc này được triển khai sớm hơn dao động chục năm, chắc sẽ chặn đứng được dòng chảy thất thoát về tài sản của nhà nước.

Tiến sỹ Lưu Bích Hồ cũng cho rằng, 1 vấn đề khác trong quá trình cổ phần hóa, thoái vốn có nguy cơ gây thất thoát tài sản nhà nước là khâu định giá tài sản công ty.

Một số công ty khi định giá tài sản nhà cửa, chất liệu kiến trúc… đã không tuân thủ việc ưu tiên áp dụng đơn giá xây dựng căn bản do cơ quan có thẩm quyền ban hành ở thời điểm gần nhất…

Vì vậy, nếu thực hiện cổ phần hóa không tốt, không đúng lộ trình và vội vã sẽ gây nguy cơ thất thoát vốn nhà nước.

Việc xác định giá trị quyền sử dụng đất để đưa vào giá trị công ty trong phương án cổ phần hóa được thực hiện trên cơ sở diện tích đất công ty tiếp tục được giao sử dụng trong phương án cổ phần hóa và giá đất cụ thể theo quy định của pháp luật về đất đai.

Việc xử lý giá trị quyền sử dụng đất khi cổ phần hóa được thực hiện theo quy định của Chính phủ về cổ phần hóa công ty nhà nước nhưng phải chắc chắn nguyên tắc giá đất để xác định giá trị quyền sử dụng đất là giá đất cụ thể do Ủy ban Nhân dâncấp tỉnh chọn lọc.

Cổ phần hóa công ty nhà nước: Ngăn chặn mọi sự thâu tóm giá rẻ - Ảnh 2.

Cầu cảng bốc xếp container của cảng Quy Nhơn. (Ảnh: Nguyên Linh/TTXVN)

Ông Đặng Quyết Tiến cũng chỉ ra pháp luật về đất đai và pháp luật khác có liên quan đã quy định việc quản lý, sử dụng đất trong và khi cổ phần hóa công ty nhà nước chắc chắn phù hợp nhu cầu sử dụng đất của công ty, quy định về quản lý, sử dụng đất và theo nguyên tắc phân khúc.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng, trong quá trình cổ phần hóa công ty nhà nước, việc xây dựng, phê duyệt phương án sử dụng đất của công ty là rất quan trọng.

Quan trọng hơn là sau cổ phần hóa, chính quyền địa phương nơi công ty có đất đai phải quản lý nghiêm ngặt quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, độc đáo là mục đích sử dụng đất, quy hoạch xây dựng khi công ty có nhu cầu chuyển đổi mục đích sử dụng đất từ đất sản xuất sang đất ở, đất thương mại thì phải thu hồi, đấu giá công khai để thu về cho Nhà nước có giá trị cao nhất và trách nhiệm này thuộc về chính quyền địa phương nơi trực tiếp quản lý đất đai.

Để phòng ngừa thất thoát vốn nhà nước sau cổ phần hóa, Chính phủ ban hành Nghị định số 126/2017/NĐ-CP về chuyển công ty nhà nước và công ty Trách nhiệm hữu hạn 1 thành viên do công ty nhà nước đầu tư 100% vốn điều lệ thành công ty cổ phần.

Nghị định này có các điểm mới sẽ hạn chế thất thoát vốn nhà nước.

Ông Đặng Quyết Tiến cho biết sau gần 1 năm có hiệu lực (1/1/2018) Nghị định 126 đã tháo gỡ được 1 số vướng mắc trong quá trình cổ phần GĐ 2011-2016 như thời gian cổ phần hóa, xác định giá trị công ty, xác định giá khởi điểm chào bán, chính sách bán cổ phần cho cổ đông chiến lược, xử lý về tài chính, công nợ.

Có thể cảm thấy các giải pháp quan trọng để ngăn chặn được tình trạng thất thoán vốn nhà nước trong cổ phần hoá là 1 vàih tân nhận thức, thực hiện đầy đủ, đúng nguyên tắc tuân thủ pháp luật, chắc chắn công khai, minh bạch thông tin, theo phân khúc trong định giá, trong tổ chức bán cổ phần, chọn lọc nhà đầu tư.

Đồng thời, tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, công ty trong thực thi kỷ luật, kỷ cương hành chính, chấp hành chỉ đạo của chủ có và kiên quyết xử lý các cá nhân không quyết liệt, thiếu trách nhiệm, không chắc chắn công đoạn, nguyên tắc quy định trong chỉ đạo, tổ chức cổ phần hóa công ty nhà nước, thoái vốn nhà nước ở công ty.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh giám sát, kiểm tra việc tổ chức thực hiện, bao gồm cả nội dung chấp hành kỷ luật hành chính của các cá nhân, tổ chức; trong đó tập trung các khâu trọng yếu như định giá công ty, quản lý, sử dụng đất, bán đấu giá cổ phần, thoái vốn.

Ngoài ra, cần tăng cường công khai rộng rãi thông tin quá trình thực hiện, kết quả thực hiện cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước theo đúng quy định để người lao động, nhà đầu tư, cùng đồng xã hội biết, phản biện, giám sát, thống nhất đồng thuận trong thực hiện.

Mặt khác, phát huy tính tích cực, vai trò của các cơ quan báo chí, truyền thông trong giải pháp quan trọng này.

Các quý khách đang xem chuyên mục blog dackhukinhtebacvanphong.info của dackhukinhtebacvanphong.info

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Close